NCTV waarschuwt voor AI-criminelen. Wat doe jij als het misgaat?

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, de NCTV, bracht deze week het Cybersecuritybeeld Nederland 2026 uit. De boodschap, volgens Tweakers: cybercriminelen kunnen meer en doen meer, mede door AI. En de weerbaarheid van Nederlandse organisaties blijft achter. De NCTV noemt dat "een ernstig risico voor de nationale veiligheid".

Dat klinkt als iets voor ministeries en ziekenhuizen. Maar een organisatie is ook een kapsalon met een mailbox en een bankrekening.

Wat dit wel en niet zegt

Het rapport meldt geen nieuwe superaanval die morgen bij jou binnenkomt. Het zegt iets saaiers, en daarom ernstigers. Er komen meer aanvallen, de daders worden beter, en de verdediging loopt achter.

Voorkomen is één helft. Daarover schreven we al in AI maakt hackers sneller: zet je updates aan. Dit stuk gaat over de andere helft. Wat doe je op de dag dat het toch misgaat?

Bij de meeste kleine zaken is het eerlijke antwoord: schrikken, en zoeken naar een telefoonnummer dat in de mail staat waar je niet meer in kunt. Weerbaar zijn betekent voor een ondernemer vooral dit: binnen een uur weten wie je belt en hoe je verder werkt.

Vier klussen van een kwartier

1. Maak een noodkaart op papier. Het fraudenummer van je bank (staat op de site van je bank), wie je website of hosting doet, en wie je helpt met je computer. Op papier, want een lijst op je laptop helpt niet als je laptop op slot zit.
2. Zet je vaste klanten in je telefoon zelf. Niet alleen in je mail of je facturatie. Ligt je mail plat, dan kun je ze nog bellen.
3. Doe de inlogproef. Log op een ander apparaat in op je zakelijke mail. Lukt dat zonder je eigen laptop, en weet je waar je herstelcodes liggen? Zo niet, dan weet je wat je dit weekend regelt.
4. Zet een waarschuwing klaar. Wordt je mail overgenomen, dan krijgen je klanten misschien mail die van jou lijkt te komen. Schrijf nu een kort bericht dat je dan meteen kunt sturen: "Kreeg je vandaag een vreemde mail van mij? Niet openen, ik bel je."

Geen van deze vier vraagt technische kennis. Ze vragen alleen dat je het doet voordat je het nodig hebt. Dat is precies het stuk waarin de NCTV ziet dat Nederland achterloopt.